Lasa eta Zabala (Pablo Malo)

Lasa y Zabala

Película: Lasa y Zabala

Año: 2014

Director: Pablo Malo

Producido:  Abra Producciones

La película dirigida por Pablo Malo, nos retrotrae a la década de los 80 donde dos personas jóvenes, José Antonio Lasa y José Ignacio Zabala, fueron secuestradas, brutalmente torturadas, asesinadas y finalmente enterradas bajo cal viva en una fosa de Busot (Alicante).

La película Lasa y Zabala, relata aquellos hechos de una manera dura, armando el guión con los propios datos del sumario, refleja el juego sucio o terrorismo de estado contra ETA (en este caso con los GAL), y cuenta con una gran actuación del actor Unax Ugalde.

Lasa y Zabala fueron secuestrados en octubre de 1983 por agentes de la Guardia Civil y   permanecieron secuestrados varias semanas en el palacio de La Cumbre (Aiete), perteneciente al Ministerio de Interior. En La Cumbre los responsables les practicaron las torturas, por miembros condecorados y protegidos de la Guardia Civil.

Cuando se habla de los GAL se habla de impunidad, de casos no suficientemente investigados, y de diferentes indultos, hechos de una realidad que no se pueden entender en un país que se considera democrático.

Volviendo a la película considero que, si bien hace un reflejo muy fiel de lo ocurrido, se toma algunas licencias que no son bien entendidas, como sucede con Fede, o también puede faltar una mayor descripción del contexto político y social del momento, asimismo nos recuerda que pese a la situación vivida por sus familiares y tras años de espera, sus familiares no tuvieron la posibilidad de realizar una despedida existiendo cargas policiales tanto en el aeropuerto cuando llegaron los cuerpos de Lasa y Zabala, como en el propio cementerio.

Aun así, considero que es una película que debe de ser vista, y sobre todo recordar que todas las víctimas merecen, verdad, justicia y reparación, también las víctimas que provocaron los GAL o cualquier otro grupo armado.

Iturria (Unai Elorriaga)

Izenburua: Iturria

Idazlea: Unai Elorriaga (Algorta, 1973)

Urtea: 2019

Argitaletxea: Susa

Unai Elorriagak Soro Barturenen istorioak, gogoetak eta pasadizoak aurkeztuko ditu Iturrian. Soro gizon estrafalario aberats bat da, 79 urterekin Pedro Iturriaren bila doana, gaztetako lagun bat, baina nor da Pedro Iturria? Zergatik desagertzen da? Zergatik argitaratzen ditu bere ipuinak herrialde ezberdinetan?…

Unai Elorriagak berriro ere liburu honekin harritzen gaitu, eta liburu honetan zehar, zalantzarik gabe, eta aldi berean, irakurtzen ari garen istorioan, Pedro Iturriaren ipuinetan edo iristen diren ondorioetan harrituko gara, jakin gabe Soro Barturenek bilatzen duena bere laguna aurkitzea edo bere gaztaroko zorioneko urte horietara itzultzea den, Ingalaterran ikasle eta arraunlari zela. “Denok bilatu dugu adin hori, beti egin izan da, baina Sorok obsesioa hartu du”

Soro Barturenek Iturriaren ipuinak komentatzen ditu kontratatzen ari diren itzultzaileekin, Eszter Nagy ezagutu arte, bera eta Erroman (narratzailea) eta Leire, Pedro Iturria Soro Barturenekin bilatuko dute.

“Pedro Iturriak obsesio bat dauka: ipuin itxurako testuak idazten ditu. Ez dakigu jatorriz zer hizkuntzatan idazten dituen, baina badakigu Txekian txekieraz argitaratzen duela, Hungarian hungarieraz. Soro Barturenen gaztetako laguna da Iturria, eta Sorori iruditzen zaio berari buruz ari dela ipuinotan, berari begira idazten dituela.

      Horregatik ari dira agian Soro eta Erroman Iturriaren bila Europan zehar: hegazkinak hartzen, hoteletan lo egiten, laster laurogei urte izango dituzten arren. Herrialderen batean Iturriaren ipuinen bat argitaratu dela dakiten bakoitzean hara abiatuko dira: itzultzaile bat lortu, ipuina irakurri, Iturria non bizi den ikasi… Baina ez dute hain erraz topatuko laguna.

      Ipuin liburu bat biltzen du Unai Elorriagaren nobela berriak, eta adiskidetasunari, literaturari eta zahartzaroari buruzko begirada pertsonala gordetzen du.”

Adostasunak eta atzerapausoak

Azken egunotan, normalizaziorako eta bizikidetza demokratikorako hainbat urrats positiboren lekuko gara, baina, aldi berean, badira, zoritxarrez, iraganean bizi direnak eta kontrako pausoak ematen dituztenak.

Azken urrats negatibo horietan alderdi politiko ezberdinen egoitzetan egiten ari diren pintadak, erasoak eta mehatxuak daude. Beti esan dugun bezala, lekuz kanpo daude erabat, eta justifikaezinak izateaz gain, kaltegarriak dira protagonistek ustez defendatzen dituzten helburuak lortzeko.

Alderdi politikoek gure hirian dituzten egoitzei (baita etxe partikularrei ere, gure hiritik ateratzen bagara) egindako erasoen gorakada hori ez da bateragarria euskal gizartearen gehiengo zabalak hainbeste aldiz errepikatu duen bizikidetza demokratikoarekin, eraiki nahi baitu, giza eskubideak defendatuz aurrera egin nahi baitu beti. Horregatik, kezkagarria eta onartezina da iraganeko jarrera horiek gertatzen jarraitzea.

Beti egon gara giza eskubideen urraketa ororen aurka, biktimarioa edo biktima edonor izanda ere, auzo, hiri eta herri atseginago eta gizatiarrago bat eraikitzeko urratsak ematearen alde egin dugu. Desberdinen arteko elkarrizketa defendatuz, gure gizarteak jasan duen oinaze handiaz jabetuz eta errespetu- eta tolerantzia-giro hori sortzen lagunduko diguten enpatia-ariketak egiten jarraitu behar dugu.

Ildo horretan, ehuntzen ari diren hainbat proposamen txalotu behar ditugu, hala nola Eusko Jaurlaritzak preso dauden pertsona guztiek zigorrak beren etxeetatik gertu dauden zentroetan bete ahal izateko egin duen proposamenak eta sortzen duen adostasun zabala. Horri gehitu behar zaizkio hainbat erakundetan erregistratu diren ekimenak, hala nola Donostiako Udaleko Bozeramaileen Batzordean onartutakoa. Gure gizarteko hainbat kolektibok egiten duten lana ahaztu gabe.

Sakabanaketak presoen familiei eta beraien ingurukoei zailtasunak eta sufrimendua gehitzeko baino ez du balio izan, eta, amaitzeko, adostasuna eta elkarrizketa dira, zalantzarik gabe, agertoki berri hori ahalbidetuko duten tresnak, gizarte demokratiko hori pertsona guztientzako giza eskubide guztiekin defendatzeko. Non proiektu politiko guztiak hitzaren bidez defenda daitezkeen, inongo jazarpen gabe.

Ez da sufrimendua gehitzeko unea, konponbideak bilatzekoa baizik.

Consensos y pasos atrás

Estos últimos días estamos siendo testigos de diferentes pasos positivos hacia la normalización y la convivencia democrática, pero a la vez hay quien desgraciadamente está anclado en el pasado y da los pasos dirección contraria.

En estos últimos pasos negativos se encuentran las pintadas, ataques y amenazas que se están realizando en las sedes de diferentes partidos políticos. Como siempre hemos manifestado están completamente fuera de lugar y además de ser injustificables son contraproducentes para lograr los objetivos que supuestamente defienden sus protagonistas.

Esta escalada de ataques a diferentes sedes de partidos políticos en nuestra ciudad (e incluso a domicilios particulares si salimos de ella), no son compatibles con la convivencia democrática que la inmensa mayoría de la sociedad vasca ha repetido tantas veces que quiere construir, avanzar defendiendo siempre los derechos humanos. Por lo que es preocupante e inaceptable que estas actitudes del pasado sigan produciéndose.

Siempre hemos estado en contra de cualquier vulneración de los derechos humanos, más allá de quien sea el victimario o la víctima, hemos apostado por dar los pasos para construir un barrio, una ciudad y un país más amable y humano. Defendiendo el dialogo entre diferentes, siendo conscientes del inmenso dolor que ha sufrido nuestra sociedad y debemos seguir realizando diferentes ejercicios de empatía que nos ayuden a crear ese clima de respeto y tolerancia.

En ese sentido tenemos que aplaudir diferentes propuestas que se están tejiendo, como el extenso consenso que genera la propuesta que ha realizado el Gobierno Vasco para que todas las personas presas, puedan cumplir sus condenas en centros cercanos a sus domicilios. A lo que hay que sumar las diferentes iniciativas que se han registrado en las diferentes instituciones como la registrada la aprobada en la Junta de Portavoces del Ayuntamiento de Donostia / San Sebastián. Sin olvidar la labor que se realiza diferentes colectivos de nuestra sociedad.

La dispersión sólo ha servido para añadir dificultades y sufrimiento a las familias o al entorno próximo de las personas presas, y debe concluir, el consenso y el dialogo son las herramientas que sin ninguna duda van a posibilitar ese nuevo escenario, donde defendamos esa sociedad democrática con todos los derechos humanos para todas las personas. Donde todos los proyectos políticos puedan ser defendidos mediante la palabra, sin ser perseguido por ello.

No es momento de añadir sufrimiento sino de buscar soluciones.

Galdu arte (Juan Luis Zabala)

Izenburua: Galdu arte

Idazlea: Juan Luis Zabala (Azkoitia, 1963)

Urtea: 1996

Argitaletxea: Susa

Juan Luis Zabalak Galdu Arte idatzitako eleberriarekin 1984. urtera garamatza, Azkoitiko gaztetxera, Xepe liburuaren protagonistaren bizitza kontatzera.

Juan Luis Zabalak Xeperekin batera, antolatzen zen gazte belaunaldi inkonformista eta errebelde hura ekarri digu, Xepe heroi erromantiko hori da, eta nobelako beste pertsonaia batzuekin gertatzen den bezala, oso eskematikoa, pertsona xumea ta iluna, gazte haietako askok bezala musika, festa, droga eta kaleko istiluetako giroan moldatuko dena.

“Okupazioak, asanbladak, rock eta punk kontzertuak, amodioa, drogak, poliziak, manifak, intsumisioa eta, batez ere Azkoitiko gaztetxea aurkituko dituzu Juan Luis Zabalaren hirugarren nobela honetan.

Xepe izeneko oritagonista gaztearen bizikizunen harian, belaunaldi baten erretratua geratuko da agerian: bizitzeko eta mundua ulertzeko modu ezberdinen arteko gatazkak, eta gatazken ondorioz gertatutako garaipenak eta derrotak.

Galdu arte, ordea, ez da Azkoitiko gaztetxeari buruzko liburua, Azkoitiko gaztetxean girotutako nobela baizik, 1984tik 1993ra bitartean izan ziren hiru gaztetxeetan idazleak ezagutu izan zuen giroan kokatutako eleberria.

Beraz, irakurleak errealitatearen antzik duen zerbait aurkitzen baldin badu, litekeena da kasualitate hutsa ez izatea.”

Goizuetako ezkongaiak (Gotzon Garate)

Goizuetako ezkongaiak (Literatura Book 37) (Basque Edition)

Izenburua: Goizuetako ezkongaiak

Idazlea: Gotzon Garate (Elgoibar 1934, Bilbo 2008)

Urtea: 1979

Argitaletxea: Zugaza, Elkar

Goizuetako ezkongaiak gazte belaunaldi ezberdinetatik igaroz joan den liburua da, irakurle asko nobela beltzera eta misteriora sartu dituen liburua, Gotzon Garateri esker. Eta urteak pasa diren arren berriro irakurri daitekeen eleberria daukagu esku artean.

Une batetik bestera, herriko jauntxoetako bat zen Don Lorenzoren heriotzagatik asaldatuta egotera pasatzen den herri txikia da Goizueta, non herriko biztaleria krimenaren susmagarri izatera pasatzen dira. Jon Bidart detektibe donostiarra arduratuko da misterioa argitzeko ikerketak egiteaz.

“Gauza jakina da, herri txikia infernu handi bihurtzen dela batzuetan. Goizueta herri lasai eta politean on Lorentzo hil dute, bertako jauntxoa, eta jende ugari geratuko da susmoen sare handian kateatuta: haren arreba Miren, lehengusina Lore, Lander sendagilea, Alazne erizaina, on Klemente apeza, Pilar ostalersa, alkatea? Jon Bidart detektibea ikertzen hasi ahala, azkar jabetuko da denek zituztela herriko aberatsa hiltzeko arrazoi sendoak, baita hori egiteko aukera egokia ere. Sar zaitez zu ere kontakizun atsegin honetan, Goizuetako etxe eta lantokietan, entzun pertsonaien solas biziak eta dastatu Gotzon Garatek eskaintzen digun polizi istorio abil eta kilikagarria.”

Babilonia (Joan Mari Irigoien)

babilonia. joan mari irigoien. elkar. euskera. - Comprar en ...

Izenburua: Babilonia

Idazlean: Juan Mari Irigoien (Altza, 1948)

Urtea: 1989

Argitaletxea: Elkar

Babilonian kontatzen den drama Bedaniako bi baserriren istorioa da, Babilonia eta Moabe.

Eleberriak XVIII. mendeko gerra karlistetan kokatzen ditu protagonistak. Lehian dauden bi multzotan banatutako Euskal Herri horretan: Euskal foruak defendatzen zituzten karlistak eta Espainiako konstituzioaren alde borrokatzen ziren liberalak. Istorioa ikuspuntu ezberdinetatik kontatzen da, kontalariak, istorioaren barruan daudenak eta istorioaren hariari jarraitzen laguntzen digun azken kontalaria ere.

Eleberriaren benetako gaia Garayalde familiaren galera da, non Trinido eta Feliziano anaien arteko gorabehera eta liskarrak kontatzen dira, non Joan Mari Irigoienek idatzitako liburuaren orriek iraganeko Euskal Herri batera hurbiltzen gaituzte.