Iturria (Unai Elorriaga)

Izenburua: Iturria

Idazlea: Unai Elorriaga (Algorta, 1973)

Urtea: 2019

Argitaletxea: Susa

Unai Elorriagak Soro Barturenen istorioak, gogoetak eta pasadizoak aurkeztuko ditu Iturrian. Soro gizon estrafalario aberats bat da, 79 urterekin Pedro Iturriaren bila doana, gaztetako lagun bat, baina nor da Pedro Iturria? Zergatik desagertzen da? Zergatik argitaratzen ditu bere ipuinak herrialde ezberdinetan?…

Unai Elorriagak berriro ere liburu honekin harritzen gaitu, eta liburu honetan zehar, zalantzarik gabe, eta aldi berean, irakurtzen ari garen istorioan, Pedro Iturriaren ipuinetan edo iristen diren ondorioetan harrituko gara, jakin gabe Soro Barturenek bilatzen duena bere laguna aurkitzea edo bere gaztaroko zorioneko urte horietara itzultzea den, Ingalaterran ikasle eta arraunlari zela. “Denok bilatu dugu adin hori, beti egin izan da, baina Sorok obsesioa hartu du”

Soro Barturenek Iturriaren ipuinak komentatzen ditu kontratatzen ari diren itzultzaileekin, Eszter Nagy ezagutu arte, bera eta Erroman (narratzailea) eta Leire, Pedro Iturria Soro Barturenekin bilatuko dute.

“Pedro Iturriak obsesio bat dauka: ipuin itxurako testuak idazten ditu. Ez dakigu jatorriz zer hizkuntzatan idazten dituen, baina badakigu Txekian txekieraz argitaratzen duela, Hungarian hungarieraz. Soro Barturenen gaztetako laguna da Iturria, eta Sorori iruditzen zaio berari buruz ari dela ipuinotan, berari begira idazten dituela.

      Horregatik ari dira agian Soro eta Erroman Iturriaren bila Europan zehar: hegazkinak hartzen, hoteletan lo egiten, laster laurogei urte izango dituzten arren. Herrialderen batean Iturriaren ipuinen bat argitaratu dela dakiten bakoitzean hara abiatuko dira: itzultzaile bat lortu, ipuina irakurri, Iturria non bizi den ikasi… Baina ez dute hain erraz topatuko laguna.

      Ipuin liburu bat biltzen du Unai Elorriagaren nobela berriak, eta adiskidetasunari, literaturari eta zahartzaroari buruzko begirada pertsonala gordetzen du.”

Galdu arte (Juan Luis Zabala)

Izenburua: Galdu arte

Idazlea: Juan Luis Zabala (Azkoitia, 1963)

Urtea: 1996

Argitaletxea: Susa

Juan Luis Zabalak Galdu Arte idatzitako eleberriarekin 1984. urtera garamatza, Azkoitiko gaztetxera, Xepe liburuaren protagonistaren bizitza kontatzera.

Juan Luis Zabalak Xeperekin batera, antolatzen zen gazte belaunaldi inkonformista eta errebelde hura ekarri digu, Xepe heroi erromantiko hori da, eta nobelako beste pertsonaia batzuekin gertatzen den bezala, oso eskematikoa, pertsona xumea ta iluna, gazte haietako askok bezala musika, festa, droga eta kaleko istiluetako giroan moldatuko dena.

“Okupazioak, asanbladak, rock eta punk kontzertuak, amodioa, drogak, poliziak, manifak, intsumisioa eta, batez ere Azkoitiko gaztetxea aurkituko dituzu Juan Luis Zabalaren hirugarren nobela honetan.

Xepe izeneko oritagonista gaztearen bizikizunen harian, belaunaldi baten erretratua geratuko da agerian: bizitzeko eta mundua ulertzeko modu ezberdinen arteko gatazkak, eta gatazken ondorioz gertatutako garaipenak eta derrotak.

Galdu arte, ordea, ez da Azkoitiko gaztetxeari buruzko liburua, Azkoitiko gaztetxean girotutako nobela baizik, 1984tik 1993ra bitartean izan ziren hiru gaztetxeetan idazleak ezagutu izan zuen giroan kokatutako eleberria.

Beraz, irakurleak errealitatearen antzik duen zerbait aurkitzen baldin badu, litekeena da kasualitate hutsa ez izatea.”

Goizuetako ezkongaiak (Gotzon Garate)

Goizuetako ezkongaiak (Literatura Book 37) (Basque Edition)

Izenburua: Goizuetako ezkongaiak

Idazlea: Gotzon Garate (Elgoibar 1934, Bilbo 2008)

Urtea: 1979

Argitaletxea: Zugaza, Elkar

Goizuetako ezkongaiak gazte belaunaldi ezberdinetatik igaroz joan den liburua da, irakurle asko nobela beltzera eta misteriora sartu dituen liburua, Gotzon Garateri esker. Eta urteak pasa diren arren berriro irakurri daitekeen eleberria daukagu esku artean.

Une batetik bestera, herriko jauntxoetako bat zen Don Lorenzoren heriotzagatik asaldatuta egotera pasatzen den herri txikia da Goizueta, non herriko biztaleria krimenaren susmagarri izatera pasatzen dira. Jon Bidart detektibe donostiarra arduratuko da misterioa argitzeko ikerketak egiteaz.

“Gauza jakina da, herri txikia infernu handi bihurtzen dela batzuetan. Goizueta herri lasai eta politean on Lorentzo hil dute, bertako jauntxoa, eta jende ugari geratuko da susmoen sare handian kateatuta: haren arreba Miren, lehengusina Lore, Lander sendagilea, Alazne erizaina, on Klemente apeza, Pilar ostalersa, alkatea? Jon Bidart detektibea ikertzen hasi ahala, azkar jabetuko da denek zituztela herriko aberatsa hiltzeko arrazoi sendoak, baita hori egiteko aukera egokia ere. Sar zaitez zu ere kontakizun atsegin honetan, Goizuetako etxe eta lantokietan, entzun pertsonaien solas biziak eta dastatu Gotzon Garatek eskaintzen digun polizi istorio abil eta kilikagarria.”

Babilonia (Joan Mari Irigoien)

babilonia. joan mari irigoien. elkar. euskera. - Comprar en ...

Izenburua: Babilonia

Idazlean: Juan Mari Irigoien (Altza, 1948)

Urtea: 1989

Argitaletxea: Elkar

Babilonian kontatzen den drama Bedaniako bi baserriren istorioa da, Babilonia eta Moabe.

Eleberriak XVIII. mendeko gerra karlistetan kokatzen ditu protagonistak. Lehian dauden bi multzotan banatutako Euskal Herri horretan: Euskal foruak defendatzen zituzten karlistak eta Espainiako konstituzioaren alde borrokatzen ziren liberalak. Istorioa ikuspuntu ezberdinetatik kontatzen da, kontalariak, istorioaren barruan daudenak eta istorioaren hariari jarraitzen laguntzen digun azken kontalaria ere.

Eleberriaren benetako gaia Garayalde familiaren galera da, non Trinido eta Feliziano anaien arteko gorabehera eta liskarrak kontatzen dira, non Joan Mari Irigoienek idatzitako liburuaren orriek iraganeko Euskal Herri batera hurbiltzen gaituzte.

Elkarrekin esnatzeko ordua (Kirmen Uribe)

Izenburua: Elkarrekin esnatzeko ordua

Idazlea: Kirmen Uribe (Ondarroa, 1970)

Urtea: 2016

Argitaletxea: Susa

Kirmen Uriberen Elkarrekin esnatzeko ordua eleberriak, kronika historiko baten antza duen liburua da. Letamendi-Urresti familiaren bizipenak dakartza, eta bizipen horiekin, gure gizartearen zati baten historia berreraikitzen da, gerra zibiletik eta haren ondorioetatik, diktaduratik…, edo, beste era batera esanda, erbestealdia eta errepresioa.

Txomin Letamendi eta Karmele Urrestiren istorioa lau zatitan banatuta dago, familiak Ondarroatik ihes egin behar izan zuenetik 2011ra arte, Kirmen Uriberen gogoetak topa ditzakegu ere.

“Egiazko pertsonaiek eta gertakariek bilbatzen dute Kirmen Uriberen hirugarren eleberriko kontakizuna: Karmele Urresti eta Txomin Letamendiren askatasun egarria eta erresistentzia bipila.

      Gerra galdua zelarik Euskal Herrian, Karmele erizain ondarrutarrak eta Txomin musikari bilbotarrak Eresoinka taldean ezagutu zuten elkar, Paristik gertu, Belloy jauregian; eta han topo egin zuten aspaldiko lagun batzuek ere, Antonio Gezala margolariak eta Manu Sota idazleak.

      Alemaniarrek Frantzia okupatu baino lehen Letamendi-Urresti senar-emazteek ihes egin zuten Caracasera, baina Agirre lehendakariaren agindu batek atzera bueltan ekarri zituen Bilbora 1943an, zerbitzu sekretuetan faxismoaren aurka borrokatzera.

      Familia baten bizipenak jasoz, ametsen eta ezintasunen kronika nobelatua duzu hau, XX. mendeko gure historiaren atal berezi bat.”

Azken batean, Elkarrekin esnatzeko ordua liburua oso ondo dokumentatutako kontakizun bat da, azalpen asko ematen dituena, eta idazlea une oro saiatzen da errealitatea fikzioari gailentzen.

Su zelaiak (Mikel Peruarena Ansa)

Su zelaiak | Katakrak

Izenburua: Su zelaiak

Idazlea: Mikel Peruarena Ansa (Ereñozu, 1978)

Urtea: 2014

Argitaletxea: Susa

Mikel Peruarena Ansa idazleak idatzitako Su zelaiak, euskal herritarrak portagonista gisa dituen Lehen Mundu Gerraren eleberria da. Gerra Handian Frantziako banderapean borrokatu zuten Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako euskaldunak hain zuzen ere.

Azken agurraren negarra abestian gertatzen den bezala, Verdun inguruan borrokatu zuten euskaldunak etsaiaren suaren biktima izan zirela ikusten dugu, aberriaren martiri bihurtuz (“Morts pour la patrie”).

Gizataldearen errealitatearen eta giza sentiberatasunaren deskribapen bortitzek harritzen dute eleberri hau, eta, nolabait, gure historiako pasarte haietara hurbiltzen gaitu, non kontalariak Iparraldeko argazki orokor bat eskaintzen duen: herriak eta haien biztanleak, baserriak, lanbideak eta zaletasunak… Trena hartu eta jai giroan frontera abiatzen diren gazte haienak, obus alemaniarren sarraskietara eta sutara igarotzeko. Halaber, ez dira ahanzturan erortzen gerraren bidegabekeriak beren etxean eta isiltasunean eta gosetean pairatzen dituztenak.

“Frantziako Armadak 1914ko udan gerrara deitu zituen euskal gazteak ere. Hilabete gutxi batzuetako kontua izango zela uste zutenak tronpatuta zeuden, ordura arteko gerra odoltsuena bilakatuko baitzen, 60 milioi pertsonaren mobilizazioarekin eta teknologia militar berrienarekin.

      Baionako Infanteriako 49. Erreximenduaren ibilerak aletuz, krudelkeria neurririk gabeko haren kontakizun gordina dakar Mikel Peruarena Ansaren bigarren nobelak. Soldadu saldoa duzu protagonista, infernuko zelaietan sarraski kolektibo batean kiskalia. Eta soldadu haien guztien artean da Filipe Luro ikazkina ere, Arnegiko basoetan txondorren aldamenean tabakoa landatzen zuen huraxe bera, orain lubaki lokaztuetan Maitenaren gutunen esperoan dagoena.”

Liburuaren informazioa:

http://www.susa-literatura.eus/liburuak/narr107

Lorea Gernika, andrazko bat (Koldo Izagirre)

Izenburua: Lorea Gernika, andrazko bat

Idazlea: Koldo Izagirre (Altza, 1953)

Urtea: 2015

Argitaletxea: Susa

Lorea Gernika, andrazko bat eleberria Koldo Izagirrek prentsan argitaratzeko idatzi zituen artikulu labur batzuetatik sortu zen.

Lorea Gernikaren 53 pasadizo biltzen ditu liburu honek. Helburu zehatzik edo elkarren arteko harremanik ez duten arren, protagonistaren nortasuna aldatzen duten bizipen horien artean hari txiki bat marrazten da.

Lorea Gernika adin handiko emakumea da, eleberrian alde batetik bestera ibiltzen dena, bizitzeko baliabide ekonomiko nahikoak ditu, eta harreman oso ona du bilobekin. Koldo Izagirrek liburuko orrialdeak oso idazkera poetikoz betetzen ditu, ironia erabiliz, galdera eta hausnarketa txikiez gain. Irakurketa motela eskatzen du.

“Hiru aldiz makurtu zen Ramiro Arrueren dantzari aingeruen azpian, luma eskuan zuela, Donibane Lohizuneko udal ezkongelan. Hantxe sinaturiko hiru hitzarmen estrategiko hauei esker, eta batez ere beste horrenbesteko banantzeen edo alarguntzeen ondorioz -ez dago garbi-, Lorea Gernikak nahikoa eusko bildu ahal izan du bizimodu erosoan laketzeko egungo euskaldunen izatea pairatuz, pentstatzen ikasiz, andrazko bihurtuz: ironia eta eztitasuna, umorea eta malenkonia.”

Informazio gehio:

http://www.susa-literatura.eus/liburuak/narr110