Herriak ez du barkatuko (Irati Goikoetxea)

herriak ez du barkatuko (xxii. igartza saria) - Irati Goikoetxea Asurabarrena

Izenburua: Herriak ez du barkatuko

Idazlea: Irati Goikoetxea (Beasain, 1984)

Urtea: 2021

Argitaletxea: Elkar

Igartza sariak ematen duen beka irabazi ostean idatzi du liburua Irati Goikoetxeak.

Herriak ez du barkatuko lanean, indarkeriak sortu duen minari buruzko istorio batean murgilduko gara, belaunaldiz belaunaldi eta urtez urte irauten duen mina. Esan genezake eleberri honek ikusgarri egiten duela hainbeste herritarrek indarkeriaren eta giza eskubideen urraketen ondorioz jasan duten mina.

Liburu hau irakurtzean, memoriak eta gure herrian gertatu dena ezagutzeak duten garrantziari buruzko hainbat gogoeta egin ditzakegu, eta nola ez, espazio publikoak pertsona guztientzat duen garrantziari buruzkoak ere. Kaleak guztiontzat baitira. “Herriko hormak, nonbait, ez dira denonak”. Sufrimenduari modu enpatikoan hurbilduz.

Azken batean, irakurtzea merezi duen eleberri interesgarri baten aurrean gaude.

“ETAk aita hil zion Oihanari duela hogeita bi urte, berak hemeretzi zeuzkala. Zauria bizirik du oraindik, baina ez du horretaz inorekin hitz egiten; bere seme-alabei ere ez die ezer argirik kontatu, nahiz eta barruan sumatu on egingo liekeela denei. Ezustean, biktima ezberdinen lekukotasunak jasotzen dabilen antropologo baten deia jasoko du, ea berarekin bildu nahi duen.

Gai minbera bat sentiberatasunez landu du Irati Goikoetxeak bere lehenengo eleberri honetan, aldarri ozenen ordez enpatia ahalegin bat eginez, delikadeziaz eta emozioz. Hitzen ukenduak ere balio duelako oinaze zaharrak leuntzeko, edertasunak ere lagundu dezakeelako pertsonak –eta herriak– hobeak egiten.”

Zoriontsuak izatea aukeratu genuen (Mikel Ayllon)

Zoriontsuak izatea aukeratu genuen euskera

Izenburua: Zoriontsuak izatea aukeratu genuen

Idazlea: Mikel Ayllon (Laudio, 1980)

Urtea: 2020

Argitaletxea: Elkar

55 Donostia Hiria Kutxa saria

Denoi gustatzen zaigu zoriontsu izatea, edo gutxienez zoriontasuna bilatzen dugula pentsatuz konformatzen gara.

Mikel Ayllon idazleak Zoriontsuak izatea aukeratu genuen lanean, 6 istorio kontatzen dizkigu, pertsonai oso desberdinak erabiliz eta egoera ezberdinetakoak, baina elkarrekin zerbait komuna dutenak, edo behintzat desio edo idei bera partekatuko dute, beraien norabidea aldatzeko nahia edo beharra.

Ahalegin handia egingo dute, beren bizitzei bira emateko, edo ihesan aurrera jarraitzeko, ordura arte zuten bizitza atzean utziz. Bizitzak duen garrantzia eta azken unera arte bizitzeak duen garrantzia azpimarratuz.

Oso erraz irakurtzen den liburua da.

“Anjak lana, familia eta sorterria utziko ditu, ezagutu duen maitearen atzetik joatearren; Marcok haurtzaroko mendietako mamuak ahaztu nahiko ditu itsas lainoen artean; Rosalía beretik eman eta eman ariko da, ordainetan deus gutxi eskatu gabe; Amaiak ez du bere institutuko lagunen moduan amaitu nahi; Izaskunek badaki beste pertsonei nola lagundu, bere buruarekin asmatzea falta…

Zoriontsu izan nahi dute istorio hauetako protagonistek, baina badakite zoriona ez dela iragarkietako zelofanetan bildutako opari hori; are, susmatzen dute, ahaleginduagatik ere, ez zaiela trukean etorriko betiereko paradisurik. Baina ezin bertan goxo geratu, ezin etsi…

Donostia Hiriko Kutxa Literatura Saria irabazi du Mikel Ayllonek ipuin-bilduma eder honi esker, non hitzek edertasuna bilatzen duten, non edertasuna istorio baten zerbitzura dagoen, eta non istorio horrek gogoeta eginaraziko digun bizitzaren zentzuaz, eta baita geure bizimoduaz ere.”

110. Street-eko geltokia (Iñaki Zabaleta)

110. street-eko geltokia: 76 (Literatura)

Izenburua: 110. Street-eko geltokia

Idazlea: Iñaki Zabaleta Urkiola (Leitza, 1952)

Urtea: 1985

Argitaletxea: Susa, Elkar

110. Street-eko geltokia hainbat belaunaldietan erreferentea bihurtu den eleberri beltza da, non irlandar jatorriko publizista gazte baten istorioa (Angie) eta New Harlemen bizi den euskaldun baten bizitza (Joseba) nahasten diren.

Liburu honetan Iñaki Zabaletak Joseba Telleriaren bizimoduari buruz hitz egingo digu, Ezkurran jaiotako euskal herritarrak, bere burua Ameriketako Estatu Batuetara ihes egitera behartuta dagoen herritarra, frankismotik eta bere ekintzek sortu dituzten ondorioengatik. Sorterritik ihes egin arren bizitza ez da erraza bihurtuko eta erabakiak hartu beharko ditu, nahiz eta irtenbide erreza ez izan, itxaropen-aire bihurtuko den kartel bat aurkituko du, dena Gregory-rekin batera, Josebaren hotel berean bizi den gerra beteranoa eta bere lagun eta konfidentea.

Erraz irakurtzen den eleberria da, liburuaren azken orrialdeetara arte intriga mantenduko duena, 1985ean kalera atera zenean arrakasta handia izan zuena eta irakurle gazte (eta ez hain gazte) askoren artean leku bat izaten jarraitzen duena.

“Euskal literaturaren historian libururik aipatu beharko balitz, irakurleen arreta eta harrera ona lortu dituena, 110. Street-eko geltokia izan liteke bat, zalantzarik gabe. Izan ere, 1985ean kaleratu zenetik, hogeitaka argitaraldi izan ditu, 50.000 ale saldu dira guztira, urtero pizten du irakurle berrien interesa, eta film bat ere egin dute nobela honexetan oinarrituta: Menos que cero.

Zer du liburu honek horrelako arrakasta bereganatzeko? Trama ongi josia, giro erakargarriak, pertsonaia sinesgarri eta maitagarriak? Asko dira istorioaren dohainak, baina onena bertan sartzea izango duzu: hor deskubrituko dituzu, New Yorkeko metroan, Joseba eta Angie, ihesi dabilen nafarra eta publizitatean lan egiten duen Manhattango neska, bi mundu guztiz desberdin baina ustekabean lotuko direnak. Tartean, berriz, droga, amodioa? eta eleberri eder batek behar dituen osagai guztiak.

Hondamendia (Xabier Montoia)

Izenburua: Hondamendia

Idazlea: Xabier Montoia (Gasteiz, 1955)

Urtea: 2015

Argitaletxea: Elkar

Suntsipenaren ideia dela eta, Xabier Montoiak Hondamendin fantasia lantzen du, lanari errealismo zertzeladak emanez.

Liburua pasadizo eta ipuinez osatuta dago, arrazoi baten inguruan: hondamendia. Pertsonaiei etorkizun hobe bat konkistatzeko ametsak ezabatuko zaizkien istorioetan, historia errepasatuz gaur egungo mundura iritsi arte, eta, aldi berean, hondamendi kolektibo eta indibidualen aurpegirik gordinena erakutsiz eta giza krudeltasuna eta erresistentziarako gaitasuna biluztuz.

Hondamendia du izena Xabier Montoiaren ipuin-liburu berriak, eta izenburuko horixe da, hain zuzen, bilduma osatzen duten istorio guztiak biltzen dituen sentipena: txikizioa eta gainbehera. Bi parte nagusitan dago zatituta: lehenengoan, planetaren historian zehar, une eta leku jakinetan gertaturiko deskalabruak kontatzen zaizkigu: Adam eta Eva Paradisuko baratzetik egotzi ostekoa, Erdi Aroko izurriak, XX. mendeko totalitarismoek ekarritako zoritxarrak, lehergailu atomikoaren ingurukoak… Bigarren partean, berriz, gaur egun edo etorkizun hurbil batean kokaturiko hondamentak agertzen zaizkigu, leku nahiz giro desberdinetan, era askotako pertsonaiak eta kontamoduak erabiliz, egileak ohi duen asmamen, finezia eta zorroztasunez.